Chuyên cơ hạng sang lên ngôi: Cuộc đua phục vụ giới siêu giàu trên không phận
Nằm tách biệt ở một góc yên tĩnh của bãi đỗ, cách xa khu vực của các máy bay thương mại lẫn những phi cơ quân sự cồng kềnh, chiếc G700 vẫn kéo về một hàng dài khách tham quan kiên nhẫn đứng chờ dưới cái nắng chói chang chỉ để được bước vào bên trong. Sức hút đó cho thấy vì sao Gulfstream vẫn giữ vững vị thế trong top những hãng chế tạo chuyên cơ uy tín nhất thế giới.
Phóng viên BBC trên một chuyên cơ hạng sang của một hãng sản xuất máy bay đang nhắm vào giới siêu giàu ở châu Á, trong đó có Việt Nam
Dòng người tiến vào từng bước chậm rãi. Ngay trên khoang máy bay, những cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra giữa khách mua và đại diện hãng, với mức giá của từng chiếc có thể lên đến hàng chục triệu đô la Mỹ.
Chỉ vừa đặt chân vào bên trong, ấn tượng đầu tiên đã đủ sức thuyết phục. Ánh sáng tự nhiên đổ vào qua những ô cửa sổ rộng lớn, soi rõ lớp ghế bọc da tông màu nhẹ và những tấm gỗ ốp tường được đánh bóng tỉ mỉ.
Đội ngũ của Gulfstream giới thiệu không gian bên trong như một tổ hợp các "khu vực riêng biệt": phía trước là phòng khách với sofa và màn hình lớn, trong khi cuối máy bay là phòng ngủ được mô tả là "phòng nghỉ cao cấp có kèm theo phòng tắm".
Sự sang trọng ấy không đơn thuần là để phô trương, mà còn phản chiếu một xu hướng đang định hình lại toàn bộ ngành hàng không. Trong khi các hãng bay đại chúng vẫn chạy theo bài toán tối đa hóa công suất ghế, các nhà sản xuất chuyên cơ lại dồn toàn lực phục vụ một tệp khách hàng nhỏ hơn nhiều nhưng sở hữu nguồn tài chính khổng lồ.
Số liệu thống kê phản ánh rõ sự chuyển dịch này. Theo dữ liệu từ WingX, số chuyến bay tư nhân trên toàn thế giới trong năm 2025 đạt khoảng 3,7 triệu chuyến, tăng 5% so với năm 2024 và cao hơn tới 35% so với thời điểm trước khi đại dịch xảy ra.
Cùng khoảng thời gian từ 2020 đến 2025, số người sở hữu tài sản trên 30 triệu USD trên toàn cầu đã tăng hơn 70%, tạo ra một lượng khách hàng tiềm năng khổng lồ cho thị trường chuyên cơ.
"Chúng tôi đang chứng kiến làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ trong phân khúc máy bay doanh nghiệp, khi ngày càng nhiều tập đoàn lớn và cá nhân siêu giàu lựa chọn sở hữu chuyên cơ riêng," Scott Neal, Giám đốc kinh doanh toàn cầu của Gulfstream, nhận định.
Ông Neal lý giải thêm rằng khi doanh nghiệp mở rộng địa bàn hoạt động ra nhiều quốc gia, chuyên cơ trở thành phương tiện tối ưu để di chuyển nhanh và linh hoạt mà không bị phụ thuộc vào lịch bay thương mại.
Gulfstream không phải tay chơi duy nhất trong phân khúc đang bùng nổ này. Dassault của Pháp, Bombardier của Canada, Embraer của Brazil và Textron Aviation, đơn vị sở hữu thương hiệu Cessna, đều đang đổ nguồn lực vào cuộc cạnh tranh giành thị phần.
Dù vậy, không phải tất cả đều đón nhận sự tăng trưởng này với thái độ tích cực. Ngành hàng không tư nhân đang phải đối mặt với những chỉ trích ngày càng gay gắt xoay quanh tác động môi trường.
Trong khi đó, các nhà sản xuất nhận ra đây là phân khúc kinh doanh có sức hấp dẫn đặc biệt về tài chính. Các hãng bay thương mại, nhất là những hãng khai thác đường dài và cung cấp dịch vụ đầy đủ, thường chỉ hoạt động với biên lợi nhuận cực kỳ mỏng.
Gulfstream là một trong những nhà sản xuất chuyên cơ tư nhân lớn nhất thế giới
Theo IATA, lợi nhuận của các hãng hàng không truyền thống thường chỉ nhỉnh hơn chi phí vận hành từ 2 đến 4%. Con số này cho thấy áp lực tài chính mà các hãng bay đại chúng phải gánh chịu.
Chuyên cơ tư nhân thì ngược lại. Dù số lượng bán ra khiêm tốn, giá trị mỗi giao dịch lại rất lớn. Chưa kể, các nhà sản xuất còn thu về nguồn doanh thu đáng kể từ dịch vụ bảo dưỡng, cung ứng phụ tùng và các gói hỗ trợ dài hạn.
Hãng Dassault, vốn được biết đến nhiều qua các dòng máy bay chiến đấu, đang đẩy mạnh mảng dân sự với dòng phi cơ Falcon. Hãng lập luận rằng công nghệ phát triển từ môi trường quân sự giúp tăng cường hiệu suất và nâng cao trải nghiệm cho người dùng dân sự.
Khách hàng của Dassault chủ yếu là các tập đoàn đa quốc gia và chính phủ, song tỷ trọng từ các cá nhân siêu giàu cũng đang ngày càng tăng lên.
Dù mức giá một chiếc chuyên cơ có thể lên đến hàng chục triệu đô la, Carlos Brana, người đứng đầu mảng hàng không dân dụng của Dassault, cho rằng đây là khoản đầu tư có thể hoàn vốn với những người thường xuyên phải di chuyển.
Nếu tính ra, người bay nhiều đôi khi sẽ tiết kiệm hơn khi sở hữu chuyên cơ riêng so với việc liên tục mua vé hạng nhất trên các chuyến bay thương mại.
Theo ông Brana, đa số khách mua không hẳn bị hấp dẫn bởi vẻ xa hoa mà ưu tiên hàng đầu là hiệu quả thời gian.
"Điều tôi cần là đến đích nhanh nhất có thể mà không phải mất thời gian chờ đợi hay chuyển máy bay. Đó mới là giá trị thực của chiếc máy bay," ông nói với BBC ngay trên khoang chiếc Falcon.
Ông Brana cũng nhấn mạnh rằng khách hàng không chạy theo phô trương. "Nội thất này tinh tế, chắt lọc và được chế tác từ vật liệu tốt. Không có đèn chùm hay những thứ hào nhoáng thái quá. Điều khách hàng muốn đơn giản là hạ cánh trong trạng thái thoải mái và đầu óc còn minh mẫn sau chuyến bay dài."
Giảm thiểu mệt mỏi cho hành khách đã trở thành chiến lược cạnh tranh cốt lõi của các hãng sản xuất chuyên cơ. Từ việc tối ưu áp suất cabin, giảm độ ồn đến thiết kế nội thất công thái học, tất cả đều hướng tới mục tiêu khiến những hành trình dài trờ nên dễ chịu hơn.
Một số dòng chuyên cơ mới nhất hiện duy trì áp suất khoang gần với mức ngang mực nước biển, giúp hành khách đến nơi mà không mang cảm giác uể oải hay mất sức như những chuyến bay thương mại thông thường.
Hãng Dassault Aviation của Pháp đang đẩy mạnh quảng bá dòng chuyên cơ doanh nhân Falcon
Châu Á đang nổi lên như một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của thị trường này.
Báo cáo của Alton Aviation Consultancy trước thềm Triển lãm Hàng không Singapore năm nay ghi nhận lưu lượng bay quốc tế tại khu vực châu Á Thái Bình Dương tăng 8% trong năm 2025, cao hơn mức bình quân toàn cầu là 6,8%.
Hơn 600 đường bay mới đã được mở kể từ năm 2015, mở ra cơ hội kết nối đến nhiều điểm đến vốn ít được phục vụ trước đây bằng đường hàng không.
Phân khúc chuyên cơ tư nhân tuy có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại phần nào so với giai đoạn bùng nổ ngay sau đại dịch, nhưng tỷ trọng của nó trong tổng cầu dịch vụ cao cấp tại khu vực vẫn lớn hơn đáng kể so với trước năm 2020.
"Đông Nam Á đang rất sôi động với chúng tôi. Thị phần tăng lên, số máy bay bàn giao cho khu vực này ngày càng nhiều. Chúng tôi hoạt động tích cực tại Việt Nam, Singapore, Indonesia, Malaysia, Australia và New Zealand," ông Scott Neal của Gulfstream cho biết.
Dassault cũng cho thấy nhu cầu đang tăng mạnh tại Ấn Độ, Thái Lan và Lào. Riêng tại những thị trường như Indonesia hay Philippines, nơi nhiều sân bay có đường băng ngắn, các chuyên cơ hạng nhỏ đang lấp đầy khoảng trống mà máy bay thương mại cỡ lớn không thể chạm tới.
"Chúng tôi đã thấy khách hàng đầu tiên đến từ Việt Nam. Vài năm trước, tên Việt Nam hoàn toàn vắng bóng trong danh sách thị trường chuyên cơ, nhưng giờ họ đã gia nhập," đại diện Dassault chia sẻ.
Trung Quốc, từng là thị trường chuyên cơ tư nhân lớn nhất châu Á, hiện đang trong giai đoạn tăng trưởng chậm lại theo đánh giá của Dassault. Tuy nhiên, ông Brana cho rằng đây chỉ là trạng thái tạm thời. Khi doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục mở rộng ra toàn cầu, nhu cầu di chuyển linh hoạt và hiệu quả sẽ tự nhiên kéo theo sự phục hồi của phân khúc này.
Dù tiềm năng lớn, châu Á Thái Bình Dương vẫn chưa thể so sánh với Mỹ, thị trường đang nắm giữ gần 70% tổng đội bay doanh nghiệp toàn cầu.
Xu hướng xa xỉ hóa hàng không này không tránh khỏi những tiếng nói phản biện. Một số chuyên gia lo ngại rằng khi ngành công nghiệp tập trung quá nhiều vào một nhóm khách hàng nhỏ, nó có thể làm chệch hướng nguồn lực và sự chú ý cần thiết để giải quyết các nút thắt chuỗi cung ứng đang gây khó khăn cho toàn ngành sản xuất máy bay kể từ sau đại dịch.
Áp lực từ vấn đề môi trường cũng ngày càng tăng. Giới phê bình chỉ ra rằng chuyên cơ tư nhân thuộc nhóm phương tiện có lượng phát thải carbon tính trên mỗi hành khách cao nhất thế giới.
Gulfstream phản hồi rằng các dòng máy bay mới nhất của họ đã sẵn sàng vận hành hoàn toàn bằng nhiên liệu hàng không bền vững, trong khi Dassault đang thử nghiệm ở mức pha trộn 50% nhiên liệu bền vững trong các chuyến bay.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là nguồn cung nhiên liệu bền vững còn khan hiếm và giá thành cao hơn nhiều so với nhiên liệu phản lực thông thường, khiến việc áp dụng đại trà vẫn là bài toán chưa có lời giải trong ngắn hạn.
Các nhà sản xuất cũng lập luận rằng thế hệ máy bay mới tiêu thụ nhiên liệu hiệu quả hơn đáng kể và có tầm bay xa hơn, nhờ đó giảm được tổng lượng khí thải nhờ hạn chế số lần dừng tiếp nhiên liệu.
"Chỉ qua một thế hệ, chúng tôi đã tiết giảm được 35% lượng nhiên liệu tiêu thụ trên cùng hành trình. Hiệu quả vận hành và trách nhiệm với môi trường là hai mục tiêu song song mà chúng tôi theo đuổi," ông Neal khẳng định.
Làn sóng hướng đến phân khúc cao cấp không chỉ diễn ra trong thị trường chuyên cơ. Nhiều hãng hàng không thương mại cũng đang tái định vị mình để tiếp cận nhóm hành khách giàu có.
Hãng hàng không Starlux của Đài Loan đang mở rộng các dịch vụ khoang hạng sang
Starlux Airlines của Đài Loan là một ví dụ điển hình. Hãng này đang dần từ bỏ mô hình giá vé thấp và khoang chật kín hành khách, thay vào đó là mở rộng các khoang hạng nhất, thương gia và phổ thông đặc biệt. Những nâng cấp này được hãng trình diễn trên chiếc Airbus A350-1000 tại Triển lãm Hàng không Singapore.
Hành khách trên các chuyến bay của Starlux sẽ được trải nghiệm màn hình 4K cỡ lớn và không gian ngồi rộng rãi hơn so với chuẩn thông thường ở tất cả các hạng ghế.
Dù là chuyên cơ tư nhân hay hàng không thương mại, hướng đi chung đang rõ ràng hơn bao giờ hết: cả hai đều đang dồn sức cho sự tiện nghi, linh hoạt và trải nghiệm di chuyển đẳng cấp. Với đội ngũ người siêu giàu toàn cầu tiếp tục phình to, cuộc đua phục vụ tầng lớp này trên bầu trời hứa hẹn còn kéo dài nhiều năm tới.
