Mỗi khi mùa tuần lễ thời trang lớn diễn ra, những cảnh tượng quen thuộc lại tái hiện: hàng chục ống kính máy ảnh vây quanh những biểu tượng văn hóa đại chúng khoác lên mình những thiết kế trị giá cả gia tài, trong khi những vị trí VIP nhất được dành riêng cho giới tinh hoa từ Silicon Valley đến phố Wall và Hollywood.
Song phía sau bức màn lấp lánh ấy, một thắc mắc được đặt ra ngày càng nhiều: liệu thời trang đẳng cấp ngày nay thực sự hướng đến đối tượng khách hàng nào?
Chưa từng có thời điểm nào mà thời trang len lỏi sâu vào cuộc sống hàng ngày của công chúng như hiện tại. Những buổi trình diễn được phát sóng trực tiếp đến mọi miền trên thế giới, hình ảnh từ sàn catwalk tràn ngập các trang mạng xã hội, còn việc theo dõi phong cách của những gương mặt nổi tiếng đã trở thành cuộc chơi ngầm được cả ngành công nghiệp theo dõi sát sao. Về mặt truyền thông, có thể nói thời trang đã được đưa đến gần hơn với mọi người.
Nhưng điều nghịch lý là trong khi sự lan tỏa này đang ở đỉnh cao, những sản phẩm thời trang đẳng cấp lại càng trở nên khó tiếp cận hơn bao giờ hết. Giá trị các thiết kế tăng không ngừng, trong lúc khả năng chi trả và mức thu nhập của người tiêu dùng thông thường gần như đứng yên. Lượng người theo dõi thì đông đảo, nhưng số khách hàng thực sự có khả năng mua sắm lại ngày càng hẹp lại.
Tỷ phú công nghệ Mark Zuckerberg và bà xã ngồi hàng đầu tại show Prada trong khuôn khổ Milan Fashion Week 2026
Sự hiện diện gây chú ý của vợ chồng nhà sáng lập Meta tại show diễn Prada là minh chứng rõ nét nhất. Mark Zuckerberg và Priscilla Chan không chỉ thu hút sự quan tâm nhờ tên tuổi, mà còn bởi họ tượng trưng cho nhóm khách hàng đang ngày càng trở nên then chốt với thế giới xa xỉ: tầng lớp tỷ phú toàn cầu.
Trong bối cảnh khối tài sản của giới thượng lưu gia tăng chóng mặt trong thập niên vừa qua, thời trang đẳng cấp đã trở thành một kênh tiêu dùng mới đầy hấp dẫn. Khi bất động sản, du thuyền riêng hay tác phẩm nghệ thuật không còn đủ để tạo dấu ấn, những bộ sưu tập haute couture và ghế ngồi VIP tại các tuần lễ thời trang danh giá đã trở thành biểu hiện tiếp theo của quyền lực mềm.
Các mạng xã hội như TikTok và Instagram đã nuôi dưỡng thế hệ khán giả thời trang am tường, có khả năng mổ xẻ từng chi tiết nhỏ nhất trong thiết kế, từ đường cắt may cho đến triết lý nghệ thuật đằng sau mỗi bộ sưu tập. Một show diễn của Gucci có thể kéo dài cuộc tranh luận nhiều ngày liền.
Tuy vậy, hầu hết những cuộc thảo luận này đều xoay quanh những món đồ mà chính người bàn tán cũng nhận thức rõ rằng họ sẽ không thể bao giờ sở hữu. Thời trang đã chuyển hóa thành một dạng văn hóa thẩm mỹ để thưởng thức, thay vì là hàng hóa có thể tiếp cận. Kỳ vọng của các nhà mốt rằng giới trẻ sẽ tìm đến nước hoa hay mỹ phẩm như cách để chạm vào ước mơ xa xỉ cũng đang dần mất đi sức thuyết phục, khi thế hệ tiêu dùng mới đủ nhạy bén để nhận ra bản chất của chiến lược marketing này.
Sự cao cấp hóa thể hiện rõ ràng nhất qua mức giá sản phẩm. Một túi xách của Chanel đã tăng giá gần gấp đôi chỉ trong khoảng vài năm trở lại đây. Nhiều bộ sưu tập được ca ngợi là "phá bỏ sự đơn điệu của phong cách tối giản sang trọng" lại đi kèm với mức giá lên tới hàng chục nghìn đô la cho một thiết kế duy nhất.
Hệ quả là thời trang cao cấp đang tồn tại trong một trạng thái kép: vừa là nội dung văn hóa giải trí cho đại chúng, vừa là sản phẩm dành riêng cho giới thượng lưu. Ngay cả những nhân vật trong ngành cũng công nhận điều này. Miuccia Prada từng có phát biểu thẳng thắn rằng sàn diễn không phải là nơi để làm chính trị hay đại diện cho đông đảo quần chúng, bởi lẽ thời trang đẳng cấp vốn được sáng tạo ra cho tầng lớp giàu có. Lời nói này không gây chấn động vì tính mới lạ, mà bởi nó thành thật thừa nhận điều mà nhiều thương hiệu khác chỉ ngầm thực hiện.
Ở góc nhìn khác, Glenn Martens, nhà thiết kế tài ba đứng sau Diesel và Maison Margiela, cho rằng các nền tảng số đã giúp thời trang trở nên bình đẳng hơn về quyền lên tiếng. Bất cứ ai cũng có thể đưa ra quan điểm, phê bình hay ca ngợi, tuy nhiên ông cũng thẳng thắn thừa nhận rằng mặt trái của hiện tượng này là sự thiếu đi chiều sâu và xu hướng săn đuổi "viral nhanh chóng" đang dần át đi kiến thức chuyên môn và di sản lịch sử của ngành.
Một số nhà mốt đã chọn con đường lảng tránh mạng xã hội, tập trung hoàn toàn vào nhóm khách hàng thực sự, những người thực tế mua, diện và tích hợp sản phẩm vào đời sống của họ. Với những thương hiệu này, show diễn không nhằm tạo hiệu ứng lan truyền, mà để chuyển đổi thành doanh số. Trong khi đó, những creative director khác vẫn coi sàn runway như một sân khấu nghệ thuật, nơi tư tưởng và tầm nhìn có giá trị hơn lợi nhuận tức thời.
Giữa những mâu thuẫn này, thời trang xa xỉ hiện đại tồn tại như một nghịch lý sinh động: toàn cầu về hình ảnh nhưng lại thu hẹp về khả năng tiêu dùng thực tế. Đó là giấc mơ được lan tỏa rộng rãi, song chỉ thiểu số may mắn có thể hiện thực hóa. Và có lẽ, câu hỏi "thời trang dành cho ai?" sẽ còn đeo bám ngành công nghiệp này, cho đến khi khoảng cách giữa thế giới lấp lánh trên sàn diễn và thực tại đời thường được thu hẹp lại.
