Trong bất kỳ nhà hàng nào, dù là quán ăn bình dân hay không gian fine dining sang trọng, ánh sáng ấm màu vàng gần như đã trở thành lựa chọn mặc định cho bữa tối. Đằng sau sự lựa chọn này không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ, mà là một chiến lược được tính toán kỹ lưỡng dựa trên khoa học về cảm xúc và hành vi con người.
Ánh sáng vàng có khả năng đặc biệt trong việc tạo nên bầu không khí thân mật và thư thái, hoàn toàn trái ngược với cảm giác lạnh lẽo mà ánh sáng trắng mang lại. The Guardian từng nhấn mạnh vai trò then chốt của ánh sáng thấp và ấm trong việc định hình trải nghiệm ăn tối, từ ngọn nến lung linh trên bàn cho đến những chiếc đèn tường được thiết kế tinh tế để tỏa ra ánh sáng dịu nhẹ.
Ngược lại, ánh sáng lạnh thường gợi lên cảm giác công sở, khiến không gian trở nên kém mềm mại và mất đi sự riêng tư. Phản ứng của thực khách với sự khác biệt này gần như mang tính bản năng.
Một thí nghiệm thú vị được Reuters dẫn lại từ "nhà hàng Big Brother" ở Hà Lan, nơi các nhà nghiên cứu theo dõi hành vi thực khách, đã ghi nhận lời chia sẻ đáng chú ý. Một thực khách thẳng thắn nói rằng họ tránh xa những quán sử dụng ánh sáng xanh vì đồ ăn trông "không ngon" và bầu không khí quá khô khan, thiếu sự ấm cúng. Chi tiết này cho thấy ánh sáng không chỉ là yếu tố trang trí phụ trợ, mà còn can thiệp trực tiếp vào cách con người đánh giá sự hấp dẫn của món ăn ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Ánh sáng vàng còn có một lợi thế quan trọng khác: khả năng "nịnh mắt" món ăn. Các chuyên gia thiết kế nhà hàng thường giải thích rằng ánh sáng ấm giúp màu sắc và kết cấu của thực phẩm trông đậm đà và giàu cảm xúc hơn. Flipdish, một nền tảng chuyên cung cấp giải pháp cho ngành nhà hàng, cũng khẳng định ánh sáng ấm khiến món ăn trông hấp dẫn và kích thích vị giác nhờ làm nổi bật màu sắc cũng như kết cấu.
Từ góc độ học thuật, các nghiên cứu về "atmospherics" trong lĩnh vực marketing và hành vi tiêu dùng đã chứng minh rằng cường độ và sắc độ ánh sáng có thể thay đổi nhận thức giác quan và ảnh hưởng đến quyết định gọi món của khách hàng trong bối cảnh nhà hàng.
Nhưng tác động của ánh sáng không chỉ dừng lại ở việc làm món ăn "trông ngon". Nó còn chi phối hành vi của thực khách, từ việc ngồi lâu hay ăn nhanh. TCPI, một đơn vị tư vấn chiếu sáng chuyên sâu tại Mỹ, phân tích rằng ánh sáng ấm và dịu thường tạo cảm giác thư giãn, lãng mạn và có xu hướng khuyến khích thực khách nán lại lâu hơn. Trong khi đó, ánh sáng sáng và lạnh lại phù hợp hơn với mô hình nhà hàng ăn nhanh, nơi cần xoay vòng bàn liên tục để phục vụ nhiều khách.
Các nghiên cứu thực nghiệm về bối cảnh ăn uống cũng ghi nhận mối liên hệ giữa ánh sáng, đặc biệt là độ sáng, với sự thay đổi trong cảm nhận vị và hành vi tiêu dùng. Tuy nhiên, kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào loại món ăn và cách thiết kế thí nghiệm.
Như vậy, ánh sáng vàng ấm áp trong nhà hàng không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên hay đơn thuần là xu hướng thẩm mỹ. Đó là kết quả của sự hiểu biết sâu sắc về tâm lý con người, về cách ánh sáng tác động đến cảm xúc, nhận thức và hành vi. Mỗi bóng đèn vàng lung linh đều mang trong mình một chiến lược tinh tế để biến bữa ăn thành một trải nghiệm đáng nhớ.
