Chính phủ Panama vừa hủy hợp đồng nhượng quyền hai cảng chiến lược Balboa và Cristobal từng do công ty con của CK Hutchison (tập đoàn do tỷ phú Lý Gia Thành sáng lập) vận hành hơn 20 năm. Toàn bộ hạ tầng cảng được tiếp quản, và quyền khai thác tạm thời được giao cho APM Terminals (Maersk - Đan Mạch) và Terminal Investment (MSC - Thụy Sĩ).
Về mặt pháp lý, động thái này dựa trên phán quyết của Tòa án Tối cao Panama, cho rằng hợp đồng nhượng quyền là vi hiến. Nhưng về mặt địa chính trị, câu chuyện phức tạp hơn nhiều.
Hai cảng này nằm sát Kênh đào Panama - tuyến vận tải huyết mạch nối Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. Trong bối cảnh Mỹ - Trung cạnh tranh ảnh hưởng toàn cầu, mọi mắt xích liên quan đến chuỗi cung ứng và hàng hải chiến lược đều trở nên nhạy cảm.
Năm ngoái, sau khi Washington cáo buộc Trung Quốc có ảnh hưởng quá lớn tại khu vực kênh đào, CK Hutchison từng đàm phán bán tài sản cảng ngoài Trung Quốc cho một liên danh do BlackRock dẫn đầu. Tuy nhiên, thương vụ vấp phải phản ứng từ Bắc Kinh và rơi vào bế tắc.
Giờ đây, với việc Panama chuyển quyền vận hành sang các tập đoàn châu Âu, cán cân ảnh hưởng tại “điểm nghẽn” thương mại này đang thay đổi. Trung Quốc cảnh báo Panama có thể phải “trả giá”, trong khi CK Hutchison đã khởi động thủ tục trọng tài quốc tế.
Câu chuyện không đơn thuần là một hợp đồng cảng bị hủy.
Đó là dấu hiệu cho thấy Kênh đào Panama đang trở thành mặt trận mềm trong cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, nơi mỗi container đi qua đều mang theo cả yếu tố kinh tế lẫn chính trị.
