Khi đã sở hữu hàng tỷ USD, tiền không còn là mục tiêu tối thượng. Điều khiến nhiều tỷ phú trăn trở lại là nguy cơ mất quyền kiểm soát với tài sản, doanh nghiệp và cả cuộc sống của mình.
Warren Buffett từng nói điều ông quan tâm không phải giàu thêm mà là “ngủ ngon mỗi đêm”. Berkshire Hathaway luôn duy trì lượng tiền mặt lớn, hạn chế nợ vay. Với Buffett, thanh khoản đồng nghĩa với quyền chủ động: có thể hành động khi người khác buộc phải co cụm.
Ở chiều ngược lại, Elon Musk cho thấy mặt trái của việc tài sản gắn chặt với cổ phiếu. Giá trị ròng biến động mạnh theo thị trường, trong khi các khoản vay thế chấp cổ phiếu tạo áp lực dòng tiền. Giàu, nhưng không phải lúc nào cũng thoải mái.
Mark Zuckerberg thì chọn cách bảo vệ quyền lực bằng cấu trúc cổ phiếu hai lớp, đảm bảo quyền biểu quyết chi phối tại Meta. Jeff Bezos đều đặn bán cổ phiếu Amazon để đa dạng hóa tài sản. Bill Gates rút khỏi điều hành Microsoft từ sớm. Điểm chung của họ là giảm sự phụ thuộc vào một nguồn rủi ro duy nhất.
Bài học rút ra không hề xa vời. Tăng trưởng nhanh nhờ đòn bẩy có thể hấp dẫn, nhưng đánh đổi bằng sự mong manh. Nâng cấp lối sống quá nhanh dễ khiến thu nhập tương lai bị “khóa chặt” bởi chi phí cố định. Đa dạng hóa không chỉ là đầu tư, mà còn là kỹ năng và nguồn thu.
Cuối cùng, giàu không nằm ở con số tài sản mà ở khả năng nói “không”. Tỷ phú không sợ mất tiền vì tiền có thể kiếm lại. Họ sợ mất quyền lựa chọn, vì khi đó, chính tiền bạc và thị trường mới là thứ điều khiển cuộc đời họ.
