Vì ở Nhật, giàu không phải để cho người khác biết. Giàu là để… sống cho đúng chuẩn mực xã hội.
Khác với hình ảnh siêu xe - hàng hiệu - rich kid lên mạng mỗi ngày ở Trung Quốc hay phong cách chaebol Hàn Quốc, giới siêu giàu Nhật gần như “tàng hình” giữa đám đông. Bạn có thể ngồi cạnh một triệu phú trên tàu điện Tokyo mà không hề hay biết.
Có 5 tầng lý do rất sâu phía sau chuyện này.
1. Văn hoá: “Cái đinh nhô lên sẽ bị đóng xuống”
Triết lý wa (hài hòa) và kenkyo (khiêm tốn) ăn vào nền tảng xã hội Nhật từ hàng trăm năm. Ở đây, nổi bật quá mức bị xem là phá vỡ sự cân bằng tập thể. Khoe của không phải là tự hào, mà là thiếu tinh tế.
2. Di sản từ thời Edo: cấm phô trương
Từ thế kỷ 17, thường dân đã bị cấm mặc đồ quá sang trọng hay thể hiện giàu có để tránh kích động ghen tị xã hội. Luật mất đi, nhưng “chuẩn mực” thì còn nguyên tới nay.
3. “Tiền cũ” đi kèm danh dự gia tộc
Các zaibatsu như Mitsui, Mitsubishi hình thành từ thời Minh Trị. Tài sản ở Nhật gắn với uy tín nhiều thế hệ. Giữ hình ảnh kín đáo là cách bảo vệ danh dự dòng họ, không phải sở thích cá nhân.
4. Giàu là trách nhiệm, không phải đặc quyền
Con của Masayoshi Son hay Tadashi Yanai học trường công, sống kín tiếng. Quan niệm phổ biến: đã giàu thì càng phải cư xử đúng mực, không tạo khoảng cách với xã hội.
5. Xã hội ít chênh lệch giàu nghèo
Hệ số Gini thấp khiến khoảng cách tầng lớp không quá rõ. Khi xã hội tương đối cân bằng, nhu cầu dùng vật chất để “chứng minh vị thế” cũng giảm theo.
Vì vậy, nếu ở nơi khác giàu có là thứ để thể hiện, thì ở Nhật, giàu có là thứ cần kiểm soát.
Thế hệ rich kid Nhật có Instagram, có TikTok, nhưng rất hiếm khi bạn thấy họ khoe siêu xe hay hàng hiệu. Đẳng cấp ở đây nằm ở sự “im lặng tự tin”.
Ở Nhật, khoe của không làm bạn trông giàu hơn. Nó chỉ làm bạn trông… thiếu chuẩn mực.
