Khả năng tham gia và nắm giữ quyền lực chính trị của các tỷ phú đang ở mức cao chưa từng có, thậm chí cao hơn người bình thường tới 4.000 lần, theo báo cáo bất bình đẳng toàn cầu mới nhất của Oxfam. Cụ thể, trong năm 2023, khoảng 74 trong số 2.027 tỷ phú trên thế giới đã từng giữ hoặc đảm nhiệm các vị trí điều hành, lập pháp trong chính phủ, tương đương 3,6% cơ hội nắm quyền lực chính trị.
Trong khi đó, với công dân toàn cầu nói chung, tỷ lệ này chỉ khoảng 0,0009%. Oxfam cho rằng đây là minh chứng rõ nét cho mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa bất bình đẳng kinh tế và bất bình đẳng chính trị, khi tiền bạc không chỉ tạo ra của cải mà còn mở rộng ảnh hưởng quyền lực.
Theo nghiên cứu, giới siêu giàu thường xây dựng quyền lực chính trị thông qua ba con đường chính: tài trợ và mua chuộc chính trị, đầu tư để hợp thức hóa vị thế của tầng lớp tinh hoa, và tiếp cận trực tiếp các thể chế quyền lực.
Năm 2023, hơn 11% tỷ phú toàn cầu từng nắm giữ hoặc tìm cách tranh cử các vị trí trong chính quyền. Tại Mỹ, trong cuộc bầu cử năm 2024, cứ mỗi 6 USD chi cho ứng cử viên, đảng phái và ủy ban thì có 1 USD đến từ đóng góp của 100 gia đình tỷ phú.
Đến năm 2025, thế giới chứng kiến một chính quyền Mỹ do tổng thống là tỷ phú lãnh đạo, với nội các gồm nhiều tỷ phú và được hậu thuẫn bởi người giàu nhất thế giới, một minh họa rõ ràng cho xu hướng “tỷ phú hóa” quyền lực chính trị.
Không chỉ chính trị, giới siêu giàu còn ngày càng thống trị các lĩnh vực then chốt như truyền thông và trí tuệ nhân tạo. Hơn một nửa các tập đoàn truyền thông lớn nhất thế giới thuộc sở hữu của các tỷ phú; 9 trong 10 công ty mạng xã hội hàng đầu do 6 tỷ phú kiểm soát; và 8 trong 10 công ty AI lớn nhất nằm trong tay các cá nhân siêu giàu. Cùng lúc đó, tài sản của giới tỷ phú tăng với tốc độ kỷ lục, đạt khoảng 18.300 tỷ USD trong năm 2025, nhanh gấp ba lần mức trung bình những năm trước.
Trong bối cảnh tỷ lệ giảm nghèo toàn cầu gần như chững lại so với năm 2019, Oxfam cảnh báo khoảng cách giàu - nghèo đang kéo theo sự mất cân bằng quyền lực nguy hiểm. Tổ chức này kêu gọi các chính phủ tăng thuế với tài sản cực lớn, siết chặt tài chính tranh cử và hạn chế ảnh hưởng chính trị của giới siêu giàu, nhằm ngăn chặn việc quyền lực ngày càng tập trung vào tay một nhóm rất nhỏ.
