Mùa lễ hội cuối năm luôn là thời điểm doanh số rượu Champagne tăng vọt, khi loại rượu vang sủi bọt cao cấp này trở thành biểu tượng không thể thiếu trên mâm tiệc. Nhưng đằng sau những bong bóng lấp lánh ấy, ngành công nghiệp danh tiếng của Pháp đang phải vật lộn với những vấn đề nghiêm trọng về quyền lợi người lao động và sức ép kinh doanh ngày càng tăng.
Hàng năm, khoảng 120.000 công nhân thời vụ đổ về các vùng trồng nho rộng 34.000 hecta để tham gia thu hái trong vài tuần ngắn ngủi nhưng đầy căng thẳng. Phần lớn trong số họ là người nhập cư và lao động nước ngoài, nhiều người không có giấy tờ hợp pháp. Chính những con người này đang phải chịu đựng điều kiện làm việc đáng báo động.
Bi kịch đã xảy ra vào cuối hè 2023 khi ít nhất bốn công nhân hái nho thiệt mạng trong đợt nắng nóng kỷ lục. Sự việc được gọi là "mùa màng nhục nhã" đã vạch trần thực trạng tồi tệ: công nhân phải chịu ca làm việc kéo dài, lương thấp, thiếu nước uống và không có thời gian nghỉ ngơi đầy đủ.
Đến giữa năm 2025, ba người đã phải hầu tòa vì cáo buộc buôn bán người và bóc lột hơn 50 lao động từ Tây Phi. Những nạn nhân kể lại họ bị đối xử như nô lệ thời hiện đại, sống trong môi trường thiếu vệ sinh nghiêm trọng và không có nguồn nước sạch. Cơ quan thanh tra lao động khẳng định những điều kiện này đã vi phạm trầm trọng sự an toàn và phẩm giá con người.
Phiên xử cũng phơi bày cách thức tuyển dụng thiếu minh bạch khi các nhà sản xuất thường thuê công nhân qua các công ty môi giới hoặc kênh không chính thức. Các bị cáo đều nhận án phạt tiền và tù giam, nhưng các tổ chức công đoàn cho rằng việc sử dụng trung gian đã tạo cớ cho các thương hiệu Champagne phủi tay trách nhiệm.
Công tố viên tại Châlons-en-Champagne tuyên bố rõ ràng không thể chấp nhận việc một chai rượu cao cấp lại xuất phát từ sự bóc lột trắng trợn và hệ thống thuê khoán không được giám sát.
Comité Champagne, tổ chức đại diện cho hơn 16.000 người trồng nho, 130 hợp tác xã và 370 nhà sản xuất, đã thừa nhận vụ việc gây tổn hại danh tiếng nghiêm trọng. Hai đồng Chủ tịch David Chatillon và Maxime Toubart tuyên bố với báo Le Monde rằng họ đứng về phía nạn nhân và sẽ không khoan nhượng với mọi hành vi lạm dụng.
Tổ chức này đã khởi động chương trình "Cùng nhau vì mùa thu hoạch Champagne" nhằm cải thiện an toàn lao động, điều kiện lưu trú và quy trình thu hoạch. Moët & Chandon, nhà sản xuất Champagne lớn nhất thế giới thuộc tập đoàn LVMH, đã chi 1,5 triệu euro xây dựng chỗ ở mới cho 90 công nhân vào năm 2024, nâng tổng số giường lên gần 1.900.
CNBC đã liên hệ Comité Champagne và nhiều công đoàn để xác minh mức độ triển khai các biện pháp cải thiện nhưng chưa nhận được phản hồi.
Những rắc rối về lao động xảy ra đúng lúc ngành công nghiệp này đang gặp khó khăn về kinh doanh. Vụ thu hoạch 2024 cho sản lượng thấp hơn mức trung bình do sương giá đầu năm và mưa kéo dài. Mặc dù vụ 2025 được đánh giá tốt hơn về chất lượng nhờ thời tiết thuận lợi, doanh số dự kiến công bố tháng 1/2026 vẫn chịu tác động nặng nề từ thuế quan Mỹ đánh vào hàng hóa châu Âu.
Champagne chiếm 10% khối lượng rượu vang có ga toàn cầu nhưng lại đóng góp tới 35% giá trị thị trường. Tuy nhiên, doanh số đang trên đà giảm do nhu cầu thế giới suy yếu và xu hướng hạn chế rượu bia ngày càng phổ biến.
Năm 2023, ngành này xuất xưởng 299 triệu chai, giảm 8,2% so với năm trước. Con số này tiếp tục xuống còn 271 triệu chai trong năm 2024 theo số liệu của Comité Champagne. Áp lực thuế quan Mỹ đang làm tình hình thêm căng thẳng.
Thêm vào đó, bất ổn nội bộ cũng nổi lên khi công đoàn CGT kêu gọi công nhân tại Moët & Chandon và Veuve Clicquot đình công vào tháng 12/2025 để phản đối việc cắt thưởng cuối năm và yêu cầu tăng lương. Người phát ngôn của Moët & Chandon từ chối bình luận và cho biết đàm phán lương sẽ diễn ra đầu năm 2026.
Với doanh số tiếp tục đi xuống, vấn đề đối xử với công nhân thời vụ chỉ là một mảnh trong bức tranh đầy thách thức mà ngành Champagne đang phải đối mặt.
