Tại Mỹ, nhiều bang đang tăng thuế với người giàu để bù ngân sách và giảm chênh lệch thu nhập.
Washington: thu 9,9% trên thu nhập vượt 1 triệu USD.
Massachusetts: thêm 4% với thu nhập trên 1 triệu USD.
Minnesota: thu 1% trên thu nhập đầu tư vượt 1 triệu USD.
California: đề xuất thu 5% trên tổng tài sản của người sở hữu trên 1,1 tỷ USD, dùng cho y tế, giáo dục và hỗ trợ lương thực.
Mục tiêu chính: cân bằng ngân sách, tạo công bằng xã hội. Ông Chuck Collins, thành viên tổ chức Patriotic Millionaires, nhấn mạnh: “Người giàu có khả năng chi trả cao nhất nên đóng góp nhiều hơn”.
Tuy nhiên, nhóm siêu giàu đang hưởng lợi từ thuế thấp trên lãi vốn và lợi nhuận doanh nghiệp. Nghiên cứu của Đại học California, Berkeley cho thấy 400 người giàu nhất Mỹ, đứng đầu là Elon Musk, chỉ chịu thuế trung bình 24% (2018-2020), thấp hơn mức 30% của người lao động.
GS. Emmanuel Saez nhận định: “Thuế tài sản là cách trực tiếp nhất để làm hệ thống thuế công bằng hơn, nhưng chắc chắn sẽ vấp phải phản đối từ các tỷ phú”.
Hiệu quả ra sao?
Washington kỳ vọng thu 3,5-4 tỷ USD/năm.
California dự kiến 100 tỷ USD từ thuế tài sản các tỷ phú, nhưng nghiên cứu độc lập chỉ ra thực tế có thể chỉ khoảng 40 tỷ USD.
Nguy cơ: nhiều tỷ phú có thể rời bang sang nơi thuế thấp hơn (Florida…), khiến ngân sách thực tế giảm và ảnh hưởng đầu tư.
Bà April Connors - Hạ nghị sĩ Washington cảnh báo: “Thuế cao sẽ đẩy doanh nhân, công nghệ, đổi mới ra khỏi bang”.
Ông Derik Kauffman - doanh nhân công nghệ, nói thêm: “Nhóm 1% giàu nhất đã đóng gần một nửa thuế thu nhập bang. Nếu họ rời đi, đề xuất thuế mới có thể phản tác dụng”.
Tóm lại, chính sách tăng thuế người giàu ở Mỹ đang gây tranh cãi: lợi ích ngân sách và công bằng xã hội đối đầu với nguy cơ dòng vốn và tài năng di cư.
